Ile Zarabia Radny Miasta?

Radny miasta otrzymuje dietę, a nie wynagrodzenie. W 2026 roku górny limit diety wynosi 4 644,62 zł miesięcznie dla gmin powyżej 100 000 mieszkańców, 3 483,47 zł dla gmin od 15 000 do 100 000 mieszkańców oraz 2 322,31 zł dla gmin poniżej 15 000 mieszkańców. Limity te ustala rozporządzenie Rady Ministrów i odpowiadają 2,4-krotności kwoty bazowej, która wynosi 1 935,26 zł. Dieta do wysokości 3 000 zł miesięcznie jest zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Mandat radnego można łączyć z pracą na etat. Jednak prawo zabrania wykonywania pracy w urzędzie własnej gminy.

Czy radny miasta dostaje wynagrodzenie czy dietę?

Radny miasta nie otrzymuje klasycznego wynagrodzenia, lecz dietę, świadczenie mające na celu pokrycie kosztów związanych z pełnieniem mandatu, takich jak dojazdy, utracony czas czy inne wydatki. Choć często mówi się potocznie o wynagrodzeniu, to z prawnego punktu widzenia termin ten jest nieprecyzyjny.

Ustawa o samorządzie gminnym wyraźnie posługuje się pojęciem diety, a nie wynagrodzenia. To świadczenie nie jest ekwiwalentem za pracę ani nie wynika z umowy o pracę, co pociąga za sobą istotne skutki podatkowe i ubezpieczeniowe. Na przykład, od diety radnego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne do ZUS.

Każda rada gminy samodzielnie ustala wysokość diety oraz zasady jej wypłacania, podejmując w tym celu uchwałę, która ma charakter prawa miejscowego. Jednakże działania te muszą mieścić się w ramach określonych przez rozporządzenie Rady Ministrów z 27 października 2021 roku.

Jak wylicza się wysokość diety radnego miasta w 2026 roku?

Wysokość diety radnego miasta określa górny próg wskazany w rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 października 2021 roku. Limit ten jest powiązany z corocznie ustalaną kwotą bazową dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, która znajduje się w ustawie budżetowej.

Na rok 2026 kwota bazowa to 1 935,26 zł. Oznacza to, że maksymalna miesięczna dieta radnego może sięgnąć aż 2,4-krotności tej sumy, co daje 4 644,62 zł. Jednakże faktyczna wysokość diety w poszczególnych gminach zależy od liczby mieszkańców oraz uchwały rady miasta. Przepisy wskazują jedynie górny limit, nie narzucając obowiązkowej kwoty.

Rada miasta posiada zatem pełną swobodę w ustalaniu diet, o ile nie przekraczają one ustawowego maksimum. Dodatkowo to właśnie rada decyduje o zasadach obniżania diet w sytuacjach, gdy radny jest nieobecny. Zmiany wprowadzone w 2021 roku polegały na podniesieniu mnożnika kwoty bazowej z 1,5 do 2,4, co przełożyło się na wzrost maksymalnej diety o około 60 procent w stosunku do wcześniejszych stawek.

Jak liczba mieszkańców wpływa na limity finansowe świadczeń?

Liczba mieszkańców gminy ma bezpośredni wpływ na wysokość miesięcznej diety przyznawanej radnym, określoną w rozporządzeniu rady ministrów z 27 października 2021 roku.

Wysokość diety według liczby mieszkańców gminy w 2026 roku:

• W gminach przekraczających 100 000 mieszkańców dieta wynosi 100% maksymalnej kwoty, czyli 4 644,62 zł miesięcznie,
• W jednostkach samorządu terytorialnego z liczbą mieszkańców od 15 000 do 100 000 dieta to 75% maksymalnej kwoty, czyli 3 483,47 zł,
• W gminach z populacją poniżej 15 000 mieszkańców dieta stanowi 50% maksymalnej kwoty, czyli 2 322,31 zł miesięcznie.

Różnica w wynagrodzeniu między radnym z dużego miasta a radnym z małej, wiejskiej gminy może przekraczać 2 300 zł, pod warunkiem że oba samorządy zdecydują się na najwyższy możliwy pułap diet. To właśnie kryterium ludnościowe sprawia, że mandat radnego w dużym ośrodku miejskim jest znacznie bardziej opłacalny niż w niewielkiej gminie.

Ile wynosi maksymalna miesięczna dieta radnego w największych miastach?

W największych polskich miastach, gdzie mieszka ponad 100 tysięcy osób, maksymalna miesięczna dieta radnego na rok 2026 wyniesie 4 644,62 zł brutto. Kwota ta odpowiada dokładnie 100% najwyższego limitu określonego przez rozporządzenie Rady Ministrów i została wyliczona jako 2,4-krotność bazowej stawki, która obecnie wynosi 1 935,26 zł. W praktyce samorządy takich miast jak Warszawa, Kraków, Łódź, Wrocław czy Poznań najczęściej przyjmują diety bliskie tej górnej granicy, choć konkretne sumy mogą się różnić w zależności od lokalnych uchwał poszczególnych rad miejskich.

Co ważne, część diety, sięgająca maksymalnie 3 000 zł miesięcznie, jest zwolniona z podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast nadwyżka przekraczająca tę kwotę, w przypadku maksymalnej diety to 1 644,62 zł, podlega już opodatkowaniu według obowiązującej skali podatkowej.

Ile zarabia przeciętny radny bez dodatkowych funkcji w średnich i małych gminach?

Radny, który nie pełni żadnych dodatkowych funkcji w radzie, w miejscowości zamieszkanej przez od 15 000 do 100 000 osób, może liczyć na dietę sięgającą maksymalnie 3 483,47 zł miesięcznie. W praktyce jednak wiele rad w mniejszych i średnich gminach decyduje się na znacznie niższe stawki.

W gminach mających mniej niż 15 000 mieszkańców, górna granica diety wynosi 2 322,31 zł miesięcznie, choć faktycznie przyznawane kwoty często są dużo skromniejsze. Zwłaszcza w niewielkich, wiejskich miejscowościach, diety radnych często oscylują w granicach kilku setek złotych.

Radny, który nie jest przewodniczącym rady, wiceprzewodniczącym ani szefem komisji, otrzymuje podstawową dietę, która nie może przekroczyć limitu ustalonego dla danej kategorii gminy. Wysokość wypłacanej diety uzależniona jest również od frekwencji. Wielu radnych traci część wynagrodzenia za nieobecność podczas sesji lub spotkań komisji, co reguluje większość obowiązujących uchwał. Co warte podkreślenia, diety radnych w gminach, które nie przekraczają 3 000 zł miesięcznie, są zwolnione z podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT.

O ile wzrasta dieta przewodniczącego rady miasta oraz osób funkcyjnych?

Przewodniczący rady miasta, a także osoby pełniące funkcje wiceprzewodniczących czy przewodniczących komisji stałych, mogą liczyć na wyższe diety niż pozostali radni. Mimo to, górne limity ustalone w rozporządzeniu pozostają niezmienne dla poszczególnych kategorii gmin.

W miastach mających powyżej 100 000 mieszkańców, maksymalna miesięczna dieta radnego wynosi 4 644,62 zł. Oznacza to, że rada może przyznać przewodniczącemu pełną kwotę, podczas gdy radni bez dodatkowych funkcji otrzymają stawki niższe. Szczegółowe zasady dotyczące rozdysponowania diet między radnymi z różnymi funkcjami określa uchwała rady. W praktyce oznacza to, że wysokość diety przewodniczącego względem zwykłego radnego zależy od decyzji konkretnego gremium miejskiego.

Zazwyczaj wiele miast ustala diety radnych bez funkcji na poziomie od 70 do 80% maksymalnej kwoty. Przewodniczący rady dostaje zazwyczaj pełną stawkę, natomiast wiceprzewodniczący oraz przewodniczący komisji mają diety pośrednie, ustalone lokalnie.

Jak nieobecność na sesjach i komisjach obniża wypłacane kwoty?

Rada gminy ma obowiązek określić w uchwale zasady obniżania diety w przypadku nieobecności radnych na sesjach oraz posiedzeniach komisji. Radny, który nie wypełnia swoich obowiązków, nie powinien otrzymywać pełnej wysokości wynagrodzenia.

Ustawa o samorządzie gminnym nie wskazuje konkretnych procentów potrąceń, dlatego to rada decyduje o szczegółowych stawkach. Należy jednak pamiętać, że wojewoda może zakwestionować uchwały, jeśli nie przewidują one mechanizmu obniżania diet z powodu absencji.

W praktyce zazwyczaj stosuje się:

• Potrącenie 20% diety za każdą nieusprawiedliwioną nieobecność podczas sesji,
• Potrącenie 10% za nieuczestniczenie w posiedzeniach komisji.

Nieobecność może zostać usprawiedliwiona, na przykład poprzez pobyt w szpitalu, uczestnictwo w wyjeździe służbowym lub inne losowe sytuacje wskazane w uchwale. Jeżeli radny nie bierze udziału w żadnym posiedzeniu w ciągu miesiąca, może to skutkować utraceniem całej lub znacznej części diety, ostateczna decyzja zależy od zasad ustalonych przez konkretną radę.

Czy dieta radnego miasta podlega opodatkowaniu?

Diety radnych podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, choć nie wszyscy muszą od razu odprowadzać podatek. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, istnieje zwolnienie od PIT dla diet oraz zwrotów kosztów, które otrzymują osoby pełniące obowiązki społeczne i obywatelskie, pod warunkiem, że nie przekroczą one miesięcznie kwoty 3 000 zł.

Oznacza to, że radny, który dostaje dietę do 3 000 zł, nie musi od niej płacić podatku dochodowego. Jeśli jednak kwota wynosi więcej, nadwyżka ponad ten limit jest opodatkowana według obowiązującej skali podatkowej. W pierwszym progu, obejmującym dochody do 120 000 zł rocznie, stawka podatku wynosi 12%.

Na przykład, radny z dużej miejscowości, który otrzymuje dietę w wysokości 4 644,62 zł, zapłaci podatek od nadwyżki, czyli 1 644,62 zł. Przy podatku 12% daje to około 197 zł miesięcznie. Za wypłatę diety i rozliczenie podatku odpowiada pracodawca lub urząd gminy, pełniący rolę płatnika. To on przekazuje radnemu formularz PIT-R, dzięki któremu dieta jest rozliczana jako przychód z działalności wykonywanej osobiście.

Czy sprawowanie mandatu radnego wlicza się do stażu emerytalnego?

Pełnienie funkcji radnego w gminie zazwyczaj nie jest uznawane za okres składkowy zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Dzieje się tak, ponieważ dieta radnego nie stanowi wynagrodzenia i nie podlega obowiązkowym składkom emerytalnym oraz rentowym.

W praktyce oznacza to, że czas, gdy ktoś pełni mandat radnego bez zatrudnienia na umowę o pracę, nie jest automatycznie doliczany do okresu uprawniającego do emerytury w ZUS. W przypadku, gdy radny jednocześnie pracuje na etacie, to właśnie ten stosunek pracy jest podstawą do gromadzenia stażu emerytalnego. Sam mandat radnego nie jest traktowany jako oddzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych.

Inaczej wygląda sytuacja radnych prowadzących działalność gospodarczą, oni sami regulują swoje składki w ZUS jako przedsiębiorcy, dzięki czemu zdobywają okresy ubezpieczeniowe niezależnie od swojej funkcji radnego. Warto podkreślić, że radni różnią się pod tym względem od posłów i senatorów, którzy z powodu zawieszenia stosunku pracy objęci są odrębnym systemem ubezpieczeń związanych z wykonywaniem mandatu.

Jakie dodatkowe przywileje finansowe i organizacyjne przysługują radnym?

Poza dietą radny ma prawo do dodatkowych świadczeń finansowych i organizacyjnych, które wynikają z przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz uchwał rady. Jeśli zatrudniony jest na pełen etat, może skorzystać ze zwolnienia z pracy na czas trwania sesji i posiedzeń komisji, bez obowiązku odrabiania tych godzin.

Wynagrodzenie utracone w tym okresie jest rekompensowane właśnie przez dietę. Radny może także otrzymać zwrot kosztów podróży służbowych, które związane są z wykonywaniem mandatu poza siedzibą rady. Szczegółowe zasady oraz stawki obowiązujące przy tych rozliczeniach określa uchwała rady.

Do jego dyspozycji pozostają:

• Pomieszczenia w urzędzie gminy,
• Pomieszczenia w biurach rady,
• Wsparcie pracowników biura obsługi rady podczas realizacji obowiązków mandatowych.

Warto podkreślić, że radny korzysta z ochrony stosunku pracy, pracodawca nie ma prawa go zwolnić bez zgody rady gminy, jeśli powodem jest pełnienie mandatu.

Czy radny otrzymuje dzień wolny od pracy zawodowej na czas trwania sesji?

Pracodawca radnego jest zobowiązany do udzielenia mu zwolnienia na czas trwania sesji rady oraz posiedzeń komisji, co wynika wprost z art. 25 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Takie zwolnienie jest obligatoryjne, odmowa ze strony pracodawcy stanowi naruszenie prawa i może skutkować konsekwencjami.

Zwolnienie dotyczy nie tylko samego czasu trwania sesji, ale także niezbędnego dojazdu na obrady oraz powrotu. Dzięki temu radny nie traci prawa do urlopu wypoczynkowego, a uprawnienie to obowiązuje niezależnie od formy i długości jego zatrudnienia. Dieta radnego ma za zadanie wyrównać ewentualne straty finansowe związane z nieobecnością w pracy. Niemniej jednak pracodawca nie jest zobligowany do wypłaty wynagrodzenia za czas zwolnienia, jeśli jego regulamin czy umowa o pracę tego nie przewidują.

W jaki sposób urząd miasta refunduje koszty podróży służbowych i szkoleń?

Radni mają prawo do zwrotu wydatków poniesionych na podróże służbowe realizowane w trakcie wykonywania mandatu poza siedzibą rady. Podstawę prawną stanowi tutaj art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym oraz uchwała rady, która precyzuje szczegółowe zasady rozliczeń.

Ustalanie tych reguł opiera się na przepisach dotyczących podróży służbowych pracowników samorządowych, choć rada ma możliwość wprowadzenia własnych stawek. Zwrot kosztów obejmuje:

• Przejazd środkami komunikacji publicznej,
• W przypadku dopuszczenia przez uchwałę, wykorzystywanie prywatnych samochodów rozliczane według kilometrażu.

Szkolenia radnych są finansowane z budżetu gminy, jednak udział w nich nie skutkuje wypłatą dodatkowej diety. Obowiązujące przepisy nie przewidują takiego świadczenia za czas spędzony na szkoleniach, a jedynie umożliwiają zwrot wydatków na dojazd. Zwrot kosztów podróży służbowych radnych korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego, jednak dotyczy to wyłącznie kwot mieszczących się w ramach stawek określonych przez rozporządzenie ministra odpowiedzialnego za sprawy pracy.

Czy radny miasta może swobodnie łączyć mandat z pracą na etacie?

Radny ma możliwość łączenia swojego mandatu z zatrudnieniem na etacie, prowadzeniem własnej działalności gospodarczej lub innym zajęciem przynoszącym dochód. Mimo to, ustawa o samorządzie gminnym wprowadza szereg ograniczeń, które mają zabezpieczać dobro wspólnoty lokalnej. Nie wolno mu jednak pracować na podstawie umowy o pracę w urzędzie gminy, w której sprawuje mandat, ani zajmować stanowiska kierownika czy jego zastępcy w gminnej jednostce organizacyjnej.

Jeżeli zatrudniony w urzędzie gminy zostanie wybrany na radnego, ma obowiązek w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów złożyć wniosek o urlop bezpłatny. Brak takiego wniosku traktowany jest jako rezygnacja z mandatu.

W tym samym czasie, bez problemu może kontynuować pracę u innego pracodawcy lub prowadzić własny biznes, o ile respektuje ograniczenia zawarte w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Co ważne, ochrona stosunku pracy radnego-pracownika gwarantuje, że pracodawca nie może wypowiedzieć mu umowy bez zgody rady, jeśli powodem tego działania jest pełnienie mandatu.

Jakie ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej dotyczą samorządowców?

Art. 24f ustawy o samorządzie gminnym zabrania radnemu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której pełni mandat. Zakaz obejmuje nie tylko bezpośrednie prowadzenie biznesu, ale także zarządzanie nim lub reprezentowanie przedsiębiorcy korzystającego z majątku gminy jako pełnomocnik.

Radny, który przed objęciem mandatu prowadził działalność gospodarczą, ma 3 miesiące od złożenia ślubowania na jej zakończenie. Nieprzestrzeganie tego terminu może skutkować uznaniem mandatu za wygasły. Przepisy antykorupcyjne uniemożliwiają także radnemu oraz jego małżonkowi pełnienie funkcji w zarządach lub radach nadzorczych spółek, gdzie udziały posiadają podmioty gminne. Łamanie tych zakazów skutkuje automatyczną nieważnością wyboru lub powołania do organu spółki i może pociągać za sobą odpowiedzialność karną na podstawie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

Gdzie można sprawdzić dokładne oświadczenia majątkowe radnych miasta?

Oświadczenia majątkowe radnych miast są powszechnie dostępne i można je znaleźć w Biuletynach Informacji Publicznej prowadzonych przez poszczególne urzędy miast i gmin. Radni mają ustawowy obowiązek składania tych dokumentów dwukrotnie w trakcie kadencji, pierwszy raz w ciągu 30 dni od złożenia ślubowania, a następnie do 30 kwietnia każdego roku. Dodatkowo, oświadczenie musi zostać złożone również na koniec kadencji.

Dokument ten ujmuje zarówno majątek osobisty radnego, jak i ten, który znajduje się we wspólności majątkowej małżeńskiej. Warto jednak zaznaczyć, że część B, zawierająca dane o adresie zamieszkania, nie jest jawna i nie jest upubliczniana.

Kopie oświadczeń przekazywane są przewodniczącemu rady oraz urzędowi skarbowemu. Niedopełnienie obowiązku w terminie skutkuje utratą prawa do diety radnego.

Aktualne oraz archiwalne oświadczenia majątkowe radnych danego miasta można łatwo odnaleźć na stronie Biuletynu Informacji Publicznej w zakładkach takich jak:

• Oświadczenia majątkowe,
• Rada miasta.