Kwota netto to wynagrodzenie po odjęciu od kwoty brutto składek ZUS, składki zdrowotnej (9%) oraz zaliczki na PIT (12% do progu 120 000 zł, z kwotą wolną 30 000 zł). Na umowie o pracę różnica między brutto a netto wynosi około 25%. Na przykład przy wynagrodzeniu 5000 zł brutto bez PPK netto wynosi 3738,20 zł, a z PPK już 3638,20 zł. W przypadku umowy zlecenia kwota netto zależy od dobrowolnej składki chorobowej i wynosi 3512,20 zł lub 3611,67 zł. Student do 26 lat otrzymuje pełne 5000 zł netto, ponieważ jest zwolniony z obowiązku opłacania ZUS i PIT. Koszt pracodawcy to kwota brutto powiększona o 20,48% składek ZUS, czyli około 6024 zł.
Czym dokładnie różni się kwota brutto od netto?
Kwota brutto oznacza wynagrodzenie lub cenę przed potrąceniem obowiązkowych składek oraz podatków. Natomiast kwota netto to suma, która trafia do pracownika lub kwota, jaką ostatecznie trzeba zapłacić. W przypadku płac różnicę między kwotą brutto a netto stanowią składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczka na podatek PIT, które pracodawca lub zleceniodawca odprowadza jako płatnik. Przy fakturach i cenach produktów sytuacja wygląda inaczej,brutto to kwota zawierająca podatek VAT, podczas gdy netto to wartość bez tego podatku. Dlatego w tym kontekście różnica sprowadza się do podatku od towarów i usług.
W przypadku umowy o pracę zazwyczaj od kwoty brutto odlicza się około 25,24%, aby otrzymać sumę netto. Natomiast na umowie zlecenia z pełnym oskładkowaniem ta różnica może sięgać nawet 29,76%, w zależności od zastosowanych ulg oraz wybranych składek. Obliczenia zawsze zaczynamy od kwoty brutto, ponieważ to właśnie ona stanowi podstawę do wyliczenia wszystkich potrąceń.
Czy brutto to jest na rękę?
Nie, kwota brutto nie oznacza wynagrodzenia „na rękę”. To, co faktycznie trafia na konto pracownika, to kwota netto, czyli pensja pomniejszona o składki ZUS, składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy.
Brutto to suma widniejąca w umowie o pracę, zleceniu lub umowie o dzieło, która stanowi podstawę do dalszych obliczeń, a nie końcową wartość wypłacaną pracownikowi. Na przykład, przy wynagrodzeniu 5000 zł brutto na umowie o pracę, bez dodatkowych wpłat do PPK, na konto wpływa 3738,20 zł, to aż o 1261,80 zł mniej niż kwota wskazana w umowie.
Często mylona jest kwota brutto z wynagrodzeniem netto, co może prowadzić do nieporozumień podczas negocjacji płacowych. Dlatego zawsze warto wyjaśnić, czy podana stawka dotyczy kwoty brutto, czy netto. Wyjątkiem są nieliczne świadczenia, które są zwolnione ze składek i podatków, w takich sytuacjach kwota brutto jest równa sumie wypłacanej pracownikowi.
Co oznacza kwota brutto?
Kwota brutto to całkowita wartość wynagrodzenia lub ceny, zanim zostaną odjęte składki i podatki. To właśnie od niej oblicza się różne ustawowe obciążenia.
W przypadku umów o pracę, z kwoty brutto potrącane są składki na ubezpieczenia społeczne:
- Emerytalne w wysokości 9,76%,
- Rentowe 1,5%,
- Oraz chorobowe 2,45%.
Kolejno pobierana jest składka zdrowotna wynosząca 9% oraz zaliczka na podatek dochodowy PIT. Jeżeli chodzi o ceny produktów i usług, kwota brutto obejmuje podatek VAT, którego standardowa stawka w Polsce wynosi 23%. W ogłoszeniach czy umowach pracodawcy i zleceniodawcy zawsze podają tę wartość, ponieważ stanowi ona podstawę do rozliczeń prawnych. Kwota brutto to punkt startowy zarówno dla obliczenia wynagrodzenia netto, jak i całkowitych kosztów ponoszonych przez pracodawcę.
Co to jest kwota netto?
Kwota netto to suma, która pozostaje po odjęciu od wynagrodzenia brutto składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotnej oraz zaliczki na podatek dochodowy. To właśnie ta kwota trafia na konto pracownika lub osoby wykonującej zlecenie.
W przypadku faktur VAT wartość netto oznacza cenę bez uwzględnienia podatku VAT. Innymi słowy, jest to kwota przed doliczeniem odpowiedniej stawki podatku, która może wynosić 23%, 8% lub 5%, w zależności od rodzaju towaru lub świadczonej usługi.
Na wysokość wynagrodzenia netto wpływa przede wszystkim forma zatrudnienia, może to być:
- Umowa o pracę,
- Umowa zlecenie,
- Prowadzenie działalności gospodarczej.
Dodatkowo istotne są takie czynniki jak wiek pracownika, udział w Pracowniczych Planach Kapitałowych oraz zastosowanie określonych kosztów uzyskania przychodu. W przypadku płac kwota netto zawsze jest niższa niż brutto, ponieważ odliczane są składki i podatki. Natomiast przy fakturach VAT wygląda to odwrotnie,kwota brutto przewyższa netto o wysokość podatku.Znajomość wartości netto umożliwia lepsze planowanie finansów, gdyż to właśnie ta suma faktycznie wpływa na konto odbiorcy.
| Kwota brutto | Kwota netto |
|---|---|
| Wynagrodzenie lub cena przed potrąceniem składek i podatków (np. ZUS, PIT, VAT) | Suma, która trafia do pracownika lub ostateczna kwota do zapłaty po odliczeniach |
| Przy umowie o pracę: zawiera składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek PIT | Zawiera wynagrodzenie „na rękę” po potrąceniu składek i podatku PIT |
| Przy fakturach: zawiera podatek VAT | Wartość bez podatku VAT |
| Przykład umowa o pracę: 5000 zł brutto | Netto: 3738,20 zł (bez PPK), 3638,20 zł (z PPK 2%) |
| Wysokość składek na umowie o pracę: – emerytalne 9,76% – rentowe 1,50% – chorobowe 2,45% (łącznie 13,71%) – składka zdrowotna 9% – podatek PIT 12% | Składki społeczne 685,50 zł Składka zdrowotna 388,31 zł Podatek PIT 188 zł (po odliczeniach) |
| W umowie zlecenia: – koszty uzyskania przychodu 20% – składki społeczne 563-685,50 zł (zależnie od chorobowej) – podatek PIT 12% | Netto od 3512,20 zł (ze składką chorobową) do 3611,67 zł (bez niej) Różnica między brutto a netto 27,77%-29,76% |
| Osoby do 26 lat (ulga PIT-0): – brak podatku PIT do 85 528 zł rocznie (przy umowie o pracę i zlecenie) – obowiązek składek ZUS i zdrowotnej | Przy 5000 zł brutto netto 3926,19 zł (wzrost netto o ok. 188 zł) Różnica brutto-netto 21,48% |
| Przeliczanie brutto na netto na fakturze VAT: | Netto = brutto / (1 + stawka VAT) Przykład 5000 zł brutto przy 23% VAT: netto 4065,04 zł, VAT 934,96 zł |
| Stawki VAT w Polsce: | 23% (standardowa), 8%, 5% (obniżone dla wybranych towarów i usług) |
Jakie składki i podatki odlicza się od kwoty brutto?
Od kwoty brutto na umowie o pracę najpierw odciągane są składki na ubezpieczenia społeczne – emerytalne wynoszące 9,76%, rentowe 1,50% oraz chorobowe 2,45%, łącznie stanowiące 13,71% podstawy. Następnie odliczana jest składka zdrowotna w wysokości 9%, a także zaliczka na podatek dochodowy, która w pierwszym progu wynosi 12%.
Na przykład, przy wynagrodzeniu brutto wynoszącym 5000 zł, składki społeczne to 685,50 zł, a składka zdrowotna, obliczana od podstawy pomniejszonej o te składki, wynosi 388,31 zł. Pierwszy próg podatkowy 12% obowiązuje do rocznego dochodu 120 000 zł, a nadwyżka ponad tę kwotę jest opodatkowana stawką 32%.
Podczas wyliczania zaliczki na podatek dochodowy uwzględnia się także:
- Miesięczne koszty uzyskania przychodu, standardowo 250 zł przy jednym etacie,
- Kwotę zmniejszającą podatek, która wynika z rocznej kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł, co daje 300 zł miesięcznie.
W przypadku umowy zlecenia lub o dzieło zasady potrąceń różnią się nieco,nie zawsze obejmują składkę chorobową, a u niektórych, na przykład studentów do 26 roku życia, mogą nawet nie być pobierane składki ZUS.
Jak samodzielnie obliczyć wynagrodzenie netto z brutto?
Wynagrodzenie netto obliczamy, odejmując od kwoty brutto kolejno trzy składki: na ubezpieczenia społeczne, zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Ważne jest zachowanie tej kolejności, ponieważ każda następna kwota jest wyliczana na innej podstawie.
- Najpierw ustala się wysokość składek społecznych, które obejmują emerytalną, rentową i chorobową. Sumę tych składek mnoży się przez kwotę brutto.
- Następnie od otrzymanej kwoty brutto pomniejszonej o składki społeczne wylicza się składkę zdrowotną, stanowiącą 9% tej podstawy.
- Kolejnym krokiem jest określenie podstawy do podatku dochodowego. Od kwoty brutto odejmuje się nie tylko składki społeczne, ale i koszty uzyskania przychodu. Po zaokrągleniu tej wartości nalicza się zaliczkę na podatek PIT według stawki 12%, którą następnie obniża się o miesięczną kwotę zmniejszającą podatek, 300 zł.
Wreszcie, od początkowej kwoty brutto odejmuje się sumę wszystkich trzech składek: społecznych, zdrowotnej oraz podatku PIT. Efektem jest wynagrodzenie netto. Dla przykładu, jeśli brutto wynosi 5000 zł na umowie o pracę (bez PPK), kwota netto wyniesie 3738,20 zł.
Od czego zależy wynik przeliczenia brutto na netto?
Wynik przeliczenia kwoty brutto na netto w dużej mierze zależy od rodzaju umowy, na jakiej jesteśmy zatrudnieni. Umowa o pracę, umowa zlecenie, umowa o dzieło czy działalność gospodarcza podlegają odmiennym zasadom dotyczącym składek i podatków, przez co ta sama kwota brutto może skutkować różnym wynagrodzeniem netto.
W przypadku umowy zlecenia ważne jest także, czy zleceniobiorca zdecydował się na opłacanie dobrowolnej składki chorobowej. Niepłacenie jej zmniejsza składki społeczne, ale jednocześnie nieco podnosi podstawę do obliczenia składki zdrowotnej oraz zaliczki na podatek dochodowy.
Istotna jest także sytuacja wiekowa, osoby poniżej 26 roku życia korzystają z preferencji podatkowych. W przypadku umowy o pracę i zlecenia dochód do 85 528 zł rocznie zwolniony jest z podatku PIT dzięki uldze PIT-0. Dodatkowo studenci zatrudnieni na umowę zlecenia mogą być zwolnieni ze składek ZUS, co wpływa na wyższą kwotę netto.
Obniżenie wynagrodzenia netto powoduje również uczestnictwo w Pracowniczych Planach Kapitałowych. Standardowa wpłata pracownika do PPK to 2% od kwoty brutto, co automatycznie zmniejsza sumę, którą otrzymujemy na rękę.
Na ostateczną wartość netto wpływ mają także inne czynniki, takie jak:
- Wysokość stosowanych kosztów uzyskania przychodu,
- Czy pracownik korzysta u danego pracodawcy z kwoty zmniejszającej podatek.
Ile wynosi pensja netto na umowie o pracę?
Pensja netto wypłacana na podstawie umowy o pracę zależy przede wszystkim od wysokości wynagrodzenia brutto oraz tego, czy pracownik przystępuje do Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK). Przykładowo, przy zarobkach 5000 zł brutto, kwota netto bez uwzględnienia składek na PPK wynosi 3738,20 zł. Gdy pracownik decyduje się na obowiązkową wpłatę do PPK w wysokości 2% wynagrodzenia brutto, jego wynagrodzenie netto maleje do 3638,20 zł, co oznacza różnicę 100 zł na korzyść składek na ten cel.
Na ostateczną kwotę netto składają się:
- Składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości 685,50 zł,
- Składka zdrowotna wynosząca 388,31 zł,
- Zaliczka na podatek dochodowy PIT, która wynosi 188 zł.
W tym przypadku różnica między kwotą brutto a netto stanowi 25,24%. Osoby otrzymujące minimalne wynagrodzenie w 2026 roku, które wynosi 4806 zł brutto, mogą liczyć na kwotę netto bez uczestnictwa w PPK równą 3605,86 zł. Z kolei przy standardowej wpłacie do PPK pensja ta zmniejsza się do 3509,74 zł. Ostatecznie wysokość wynagrodzenia „na rękę” zależy więc nie tylko od wartości brutto, ale również od udziału w PPK oraz stosowanych kosztów uzyskania przychodu, które mogą wpływać na finalną sumę do wypłaty.
Jak przeliczyć brutto na netto przy umowie zlecenia?
Przeliczenie wynagrodzenia z brutto na netto przy umowie zlecenia zależy przede wszystkim od tego, czy zleceniobiorca decyduje się na opłacanie dobrowolnej składki chorobowej. Dla przykładu, przy kwocie 5000 zł brutto, jeśli składka chorobowa jest odprowadzana, otrzymujemy na rękę kwotę 3512,20 zł. Natomiast gdy zleceniobiorca nie korzysta z tej składki, jego wynagrodzenie netto wzrasta do 3611,67 zł.
W opcji z dobrowolną składką chorobową:
- Składki społeczne wynoszą 685,50 zł,
- Składka zdrowotna to 388,31 zł,
- Zaliczka na podatek PIT osiąga 414 zł.
Z kolei rezygnacja z tej składki:
- Obniża składki społeczne do 563 zł,
- Zwiększa zaliczkę na podatek do 426 zł,
- Ponieważ podstawa opodatkowania jest wówczas wyższa.
Przy umowie zlecenia koszty uzyskania przychodu stanowią 20% podstawy, co różni się od umowy o pracę, gdzie przysługują stałe kwoty. W efekcie różnica pomiędzy kwotą brutto a netto waha się od około 27,77% do 29,76% wartości brutto, w zależności od tego, czy opłacana jest składka chorobowa.
Jak status studenta wpływa na kwotę netto z umowy zlecenia?
Status studenta do 26 roku życia sprawia, że przy umowie zlecenia nie są pobierane składki ZUS ani zaliczka na podatek PIT, co powoduje, że kwota netto jest równa wartości brutto. Na przykład, jeśli wynagrodzenie brutto wynosi 5000 zł, student otrzyma na konto dokładnie taką samą sumę. Z kolei osoba bez tego statusu, wykonująca identyczne zlecenie przy standardowych składkach, dostanie do ręki 3512,20 zł, co oznacza różnicę aż 1487,80 zł. To zwolnienie ma zastosowanie tylko w przypadku umowy zlecenia i obowiązuje do osiągnięcia przez studenta 26 roku życia, bez względu na liczbę pracodawców czy zleceniodawców. Aby skorzystać z tego prawa, niezbędne jest posiadanie ważnego statusu studenta potwierdzonego legitymacją lub oficjalnym zaświadczeniem z uczelni, które musi sprawdzić zleceniodawca.
Warto podkreślić, że zniżka ta nie dotyczy:
- Umów o pracę,
- Umów o dzieło,
- Gdzie zasady naliczania składek i podatków pozostają takie same, niezależnie od tego, czy mamy status studenta.
Ile wynosi netto z brutto dla osób poniżej 26 roku życia (PIT-0)?
Osoby poniżej 26 roku życia, które korzystają z ulgi PIT-0, mogą liczyć na wyższą kwotę netto w porównaniu ze standardowym rozliczeniem. W przypadku dochodu do 85 528 zł rocznie, podatek PIT nie jest pobierany, choć nadal obowiązują potrącenia składek ZUS i zdrowotnej przy umowie o pracę. Przy wynagrodzeniu brutto wynoszącym 5000 zł na umowie o pracę z ulgą PIT-0, kwota netto wynosi 3926,19 zł, co oznacza wzrost o 187,99 zł względem standardowego rozliczenia, gdzie wynagrodzenie netto to 3738,20 zł. W wariancie PIT-0 różnica między kwotą brutto a netto stanowi 21,48%, natomiast bez ulgi odliczenia sięgają 25,24%.
W przypadku umowy zlecenia z pełnym oskładkowaniem, młodzi ludzie korzystający z ulgi PIT-0, pod warunkiem, że nie są studentami, także odprowadzają składki społeczne i zdrowotne, ale nie płacą podatku PIT. Przy wynagrodzeniu brutto 5000 zł, kwota netto również wynosi 3926,19 zł. Ulga PIT-0 nie obejmuje jednak działalności gospodarczej ani dochodów przekraczających roczny próg 85 528 zł. Każda nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu według ogólnych zasad.
Jak obliczyć kwotę netto z brutto na fakturze VAT?
Kwotę netto z wartości brutto na fakturze VAT wylicza się, dzieląc sumę brutto przez wartość jedności powiększoną o stawkę VAT wyrażoną ułamkiem. Na przykład przy podatku 23% dzielimy przez 1,23. Jeśli weźmiemy kwotę 5000 zł brutto i zastosujemy stawkę 23%, otrzymamy netto równowartość 4065,04 zł. Podatek VAT w tym przypadku wynosi 934,96 zł. Dla porównania, kwota 1230 zł brutto przy tej samej stawce to dokładnie 1000 zł netto, co dobrze obrazują proste liczby pokazujące zasadę przeliczania.
W Polsce oprócz najpopularniejszej stawki 23% funkcjonują także niższe: 8% i 5%, które dotyczą wybranych grup towarów oraz usług. W takich sytuacjach dzielnik przy obliczeniach zmienia się odpowiednio na 1,08 lub 1,05Warto zwrócić uwagę, że sposób przeliczania wartości brutto na netto na fakturze VAT różni się od metody stosowanej przy konwersji wynagrodzenia brutto na netto. Oba te przypadki opierają się na innych wzorach oraz nieco odmiennych zasadach potrąceń.
Ile to jest 5000 zł brutto na rękę?
Pensja w wysokości 5000 zł brutto na umowie o pracę przekłada się na 3738,20 zł „na rękę”, o ile pracownik nie wpłaca środków do PPK. Jeśli jednak zdecyduje się na podstawową wpłatę 2% w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych, kwota netto spada do 3638,20 zł.
Składają się na nią:
- 685,50 zł składek na ubezpieczenia społeczne,
- 388,31 zł składki zdrowotnej,
- 188 zł zaliczki na podatek PIT.
W przypadku umowy zlecenia ten sam brutto przynosi inne efekty:
- Przy pełnym oskładkowaniu z dobrowolną składką chorobową do wypłaty pozostaje 3512,20 zł netto,
- Natomiast bez tej składki pracownik zarobi 3611,67 zł „na rękę”.
Dla młodych osób do 26 roku życia obowiązuje ulga PIT-0, która zmienia zasady. Na umowie o pracę oznacza to 3926,19 zł netto, natomiast student zatrudniony na zleceniu zyskuje pełne 5000 zł „na rękę”, bo ulga zwalnia go zarówno z obowiązkowych składek ZUS, jak i podatku PIT. W efekcie kwota netto z 5000 zł brutto zależy przede wszystkim od formy zatrudnienia i dostępnych ulg, a nie tylko od nominalnej wartości wynagrodzenia.
Jak obliczyć stawkę na godzinę netto z brutto?
Stawkę godzinową netto wylicza się, dzieląc miesięczne wynagrodzenie brutto przez liczbę przepracowanych godzin w danym miesiącu. Kolejnym krokiem jest przeliczenie otrzymanej kwoty brutto na netto, używając tego samego wzoru, który stosuje się przy obliczaniu płacy miesięcznej.
Na przykład, jeśli ktoś zarabia 5000 zł brutto i pracuje 168 godzin w miesiącu, jego stawka godzinowa brutto wyniesie około 29,76 zł.
Minimalne wynagrodzenie w 2026 roku wynosi 4806 zł brutto miesięcznie. Przy standardowych 168 godzinach pracy oznacza to stawkę brutto na poziomie 28,61 zł za godzinę. Jednak w przypadku umów zlecenia ustawowa minimalna stawka godzinowa w 2026 roku wynosi 31,40 zł brutto. Ta rozbieżność wynika z faktu, że liczba godzin w miesiącu jest zmienna, podczas gdy minimalna stawka godzinowa pozostaje stała i niezależna od wymiaru czasu pracy.
Aby określić stawkę netto na godzinę, najpierw trzeba przeliczyć całą pensję miesięczną na kwotę netto, zgodnie z zasadami obowiązującymi przy danym rodzaju zatrudnienia, a dopiero później podzielić tę sumę przez liczbę przepracowanych godzin. Warto pamiętać, że stawka godzinowa netto może się różnić w kolejnych miesiącach, nawet jeśli część brutto pozostaje niezmienna. Wynika to z faktu, że kalendarz pracy zmienia się wraz z liczbą dni roboczych i godzin dostępnych w danym okresie.
Jaki jest całkowity koszt pracodawcy od podanej kwoty brutto?
Całkowity koszt dla pracodawcy to suma wynagrodzenia brutto oraz opłacanych przez niego składek zus, które łącznie stanowią 20,48% podstawy. W ich skład wchodzą między innymi:
- ubezpieczenie emerytalne, 9,76%,
- ubezpieczenie rentowe, 6,50%,
- ubezpieczenie wypadkowe, 1,67% (dotyczy firm zatrudniających do 9 osób),
- fundusz pracy, 2,45%,
- fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych, 0,10%.
Przy przykładowej pensji brutto wynoszącej 5000 zł składki pracodawcy sięgają 1024 zł, co oznacza, że całkowity koszt zatrudnienia takiego pracownika wynosi około 6024 zł miesięcznie. Oznacza to, że poza kwotą brutto, pracodawca ponosi dodatkowe obciążenia wynoszące blisko 17% całkowitych kosztów zatrudnienia.
Warto pamiętać, że stawka składki wypadkowej nie jest stała i może się różnić w zależności od liczby zatrudnionych oraz poziomu ryzyka charakterystycznego dla danej firmy. W efekcie faktyczne koszty zatrudnienia mogą być nieco wyższe lub niższe niż w zaprezentowanym przykładzie. Do kosztów pracodawcy nie zaliczamy składki zdrowotnej ani podatku pit, które są potrącane bezpośrednio z wynagrodzenia brutto i pokrywane w całości przez pracownika.
Gdzie znaleźć wiarygodny kalkulator wynagrodzeń brutto-netto?
Rzetelne dane do przeliczania wynagrodzenia z brutto na netto, takie jak aktualne stawki składek zus czy wysokość składki zdrowotnej, zamieszcza Zakład Ubezpieczeń Społecznych na swojej oficjalnej stronie. Znajdziemy tam również oficjalny kalkulator składki zdrowotnej dedykowany przedsiębiorcom.
Ministerstwo Finansów udostępnia natomiast parametry podatkowe, w tym obowiązujące stawki pit, próg podatkowy wynoszący 120 000 zł oraz kwotę wolną od podatku na poziomie 30 000 zł, wszystko to w formie aktów prawnych i komunikatów urzędowych. Warto jednak pamiętać, że prywatne kalkulatory dostępne online różnią się między sobą założeniami, na przykład mogą różnie traktować ppk, koszty uzyskania przychodu czy ulgi podatkowe. W efekcie, korzystając z różnych narzędzi, często otrzymujemy odmienne wyniki netto dla tej samej kwoty brutto.
Najpewniejszym rozwiązaniem jest wykonanie samodzielnych obliczeń opartych na oficjalnych stawkach i progach, z jednoczesnym wyraźnym określeniem zastosowanego wariantu, na przykład uwzględnienia wpłaty do ppk, dobrowolnej składki chorobowej przy umowie zlecenie lub ulgi pit-0 Takie podejście gwarantuje pełną przejrzystość rezultatów i pozwala sprawdzić każdy etap kalkulacji, zamiast polegać na nieznanych metodach używanych przez inne narzędzia.
